Βρεφικοί κολικοί - Τι είναι και πως αντιμετωπίζονται

01/07/2024
Οι βρεφικοί κολικοί είναι ένα συχνό πρόβλημα στα βρέφη, κυρίως στους πρώτους μήνες της ζωής τους. Χαρακτηρίζονται από περιόδους έντονου και ανεξήγητου κλάματος, συνήθως τις ίδιες ώρες της ημέρας, και πιο συχνά το απόγευμα ή το βράδυ. Οι ακριβείς αιτίες των βρεφικών κολικών δεν είναι πλήρως κατανοητές, αλλά πιθανοί παράγοντες περιλαμβάνουν την ανωριμότητα του γαστρεντερικού συστήματος, τη δυσανεξία στο γάλα, και περιβαλλοντικούς ή ψυχολογικούς παράγοντες.

Διάγνωση

Η διάγνωση των βρεφικών κολικών βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και τα συμπτώματα του βρέφους, καθώς δεν υπάρχουν συγκεκριμένες εργαστηριακές εξετάσεις για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Τα κύρια χαρακτηριστικά που εξετάζονται είναι:

  • Περίοδοι έντονου κλάματος

    Συνήθως διάρκειας τριών ωρών την ημέρα, τρεις φορές την εβδομάδα, για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες.

  • Εμφάνιση των συμπτωμάτων

    Συνήθως ξεκινά γύρω στην τρίτη εβδομάδα ζωής και μπορεί να διαρκέσει έως τους τρεις-τέσσερις μήνες.

  • Άλλοι παράγοντες

    Έλλειψη παθολογικών ευρημάτων κατά την κλινική εξέταση.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση των βρεφικών κολικών περιλαμβάνει κυρίως συντηρητικά μέτρα, καθώς δεν υπάρχει συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή που να είναι πλήρως αποτελεσματική:

  • Διατροφή

    Εάν το βρέφος τρέφεται με μητρικό γάλα, η μητέρα μπορεί να δοκιμάσει να αποφεύγει τροφές που ενδέχεται να προκαλούν κολικούς (π.χ. γαλακτοκομικά, καφεΐνη). Στα βρέφη που τρέφονται με φόρμουλα, μπορεί να χρειαστεί αλλαγή της φόρμουλας.

  • Καταπραϋντικά μέτρα

    Χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως το απαλό λίκνισμα, την τοποθέτηση του βρέφους στην αγκαλιά ή την εφαρμογή θερμότητας στην κοιλιά.

  • Αλλαγές στη θέση

    Κράτημα του βρέφους σε όρθια θέση μετά το τάισμα για την αποφυγή της κατάποσης αέρα.

  • Φαρμακευτική αγωγή

    Ορισμένα βρέφη μπορεί να ωφεληθούν από την χρήση συγκεκριμένων προβιοτικών ή γαλακτοκομικών ενζύμων, αλλά η αποτελεσματικότητα αυτών των μεθόδων ποικίλει.

Πρόγνωση

Οι βρεφικοί κολικοί συνήθως υποχωρούν από μόνοι τους καθώς το βρέφος μεγαλώνει και το γαστρεντερικό του σύστημα ωριμάζει. Ενώ μπορεί να είναι εξαιρετικά αγχωτικό για τους γονείς, οι βρεφικοί κολικοί δεν είναι επικίνδυνοι και δεν επηρεάζουν τη μακροπρόθεσμη υγεία του παιδιού.

Σημεία Κινδύνου

Αν και τις περισσότερες φορές οι κολικοί δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας και υποχωρούν με τον χρόνο, υπάρχουν ορισμένα σημεία κινδύνου που χρειάζονται περαιτέρω ιατρική αξιολόγηση. Αυτά τα σημεία μπορεί να υποδεικνύουν υποκείμενα προβλήματα υγείας που απαιτούν άμεση προσοχή.

Συνεχές και ασυνήθιστα παρατεταμένο κλάμα
  • Κλάμα που δεν υποχωρεί με τις συνήθεις καταπραϋντικές τεχνικές.

  • Κλάμα που διαρκεί για περισσότερες από τρεις ώρες συνεχόμενα.

Προβλήματα σίτισης
  • Απώλεια όρεξης ή αδυναμία σίτισης.

  • Σημαντική απώλεια βάρους ή αποτυχία αύξησης βάρους.

Αλλαγές στη συμπεριφορά
  • Αλλαγές στον ύπνο, όπως πολύ λιγότερος ή πολύ περισσότερος ύπνος από το φυσιολογικό.

  • Μείωση της δραστηριότητας ή υπερβολική νωθρότητα.

     Γαστρεντερικά συμπτώματα

  • Συχνοί εμετοί ή αιματηρά κόπρανα.
  • Δυσκοιλιότητα ή διάρροια.

Πυρετός

  • Θερμοκρασία άνω των 38°C, ιδιαίτερα στα νεογέννητα.

Αλλαγές στην όψη ή τη συμπεριφορά:

  • Υπερβολική ευερεθιστότητα ή αδυναμία ανακούφισης.
  • Ωχρότητα, κυάνωση ή άλλες αλλαγές στο χρώμα του δέρματος.

Αναπνευστικά προβλήματα:

  • Δυσκολία στην αναπνοή ή αλλαγές στο ρυθμό της αναπνοής.

Άλλα σοβαρά σημεία:

  • Δυσκαμψία ή υπερβολική χαλαρότητα των άκρων.
  • Εξάνθημα ή άλλα δερματικά εξανθήματα.

Σύσταση

Εάν παρατηρηθεί οποιοδήποτε από τα παραπάνω σημεία, είναι απαραίτητο οι γονείς να επικοινωνήσουν άμεσα με τον παιδίατρο για περαιτέρω αξιολόγηση και ενδεχόμενες ιατρικές εξετάσεις. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να είναι κρίσιμη για την υγεία του βρέφους.

Τα αγόρια ή τα κορίτσια υποφέρουν περισσότερο από κολικούς;

Αντίθετα με ότι πιστεύαμε στο παρελθόν, δεν υπάρχει σαφής διαφορά μεταξύ των φύλων όσον αφορά την εμφάνιση βρεφικών κολικών. Οι μελέτες δείχνουν ότι τα βρέφη, ανεξαρτήτως φύλου, έχουν περίπου την ίδια πιθανότητα να αναπτύξουν κολικούς. Ωστόσο, η ακριβής αιτία των κολικών είναι άγνωστη και οι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνισή τους μπορεί να είναι πολυπαραγοντικοί.

Μελέτες και Στατιστικά Δεδομένα

  • Φύλο: Δεν έχουν εντοπιστεί στατιστικά σημαντικές διαφορές στην επίπτωση των κολικών μεταξύ αγοριών και κοριτσιών. Οι περισσότερες έρευνες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι βρεφικοί κολικοί επηρεάζουν εξίσου και τα δύο φύλα.
  • Πιθανές Διαφορές: Ενώ υπάρχουν αναφορές και προσωπικές εμπειρίες που μπορεί να υποδεικνύουν διαφορετικές αντιλήψεις, αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την επιστημονική κοινότητα.

Παράγοντες που Μπορεί να Επηρεάζουν τους Κολικούς

Παράγοντες που δεν σχετίζονται άμεσα με το φύλο, αλλά μπορεί να συμβάλλουν στους βρεφικούς κολικούς, περιλαμβάνουν:

  • Γαστρεντερική ανωριμότητα: Το ανώριμο γαστρεντερικό σύστημα των βρεφών μπορεί να οδηγήσει σε κοιλιακό άλγος.
  • Διατροφή: Η δυσανεξία στο γάλα ή άλλες τροφές μπορεί να προκαλεί συμπτώματα.
  • Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Το περιβάλλον και οι συνθήκες που μεγαλώνει το βρέφος μπορεί να επηρεάζουν την εμφάνιση των κολικών.
  • Ψυχολογικοί παράγοντες: Η σχέση γονέα-βρέφους και το επίπεδο στρες στην οικογένεια μπορεί επίσης να παίξουν ρόλο.

Τι πρέπει να αποφύγετε να κάνετε;

Οι γονείς που αντιμετωπίζουν βρεφικούς κολικούς θα πρέπει να αποφεύγουν συγκεκριμένες πρακτικές και συμπεριφορές που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση ή να προκαλέσουν επιπρόσθετα προβλήματα. 

Πρακτικές προς Αποφυγή

Υπερβολική Χρήση Φαρμάκων

  • Η χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων χωρίς τη συμβουλή παιδίατρου, όπως ηρεμιστικών ή άλλων φαρμάκων που δεν ενδείκνυνται για βρέφη.

Αναποτελεσματικές και Μη Εγκεκριμένες Θεραπείες

  • Αποφυγή θεραπειών ή σκευασμάτων που δεν έχουν αποδειχθεί ασφαλή και αποτελεσματικά μέσα από επιστημονικές μελέτες.

Ακατάλληλη Διατροφή

  • Η απότομη αλλαγή του τύπου του γάλακτος χωρίς ιατρική συμβουλή. 
  • Η προσθήκη στερεών τροφών πριν τους έξι μήνες χωρίς την καθοδήγηση του παιδίατρου.

Υπερβολικό Ξάπλωμα Κατά το Τάισμα

  • Η τάση να ταΐζεται το βρέφος σε ύπτια θέση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο κατάποσης αέρα και να επιδεινώσει τους κολικούς.

Αντιμετώπιση με Βία ή Υπερβολική Δύναμη

  • Η εφαρμογή υπερβολικής δύναμης κατά το κράτημα, την ταλάντευση ή το λίκνισμα του βρέφους μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Συμβουλές για τους Γονείς

Διατήρηση Ηρεμίας

  • Είναι σημαντικό να παραμείνετε ήρεμοι και υπομονετικοί. Το στρες και η ανησυχία μπορεί να μεταφερθούν στο βρέφος και να επιδεινώσουν την κατάσταση.

Επικοινωνία με Παιδίατρο

  • Συμβουλευτείτε τον παιδίατρο για οποιαδήποτε ανησυχία ή ερώτηση σχετικά με την υγεία και τη φροντίδα του βρέφους. Ο παιδίατρος μπορεί να παρέχει καθοδήγηση και να προτείνει κατάλληλες λύσεις.

Κατάλληλη Υποστήριξη

  • Αναζητήστε υποστήριξη από οικογένεια και φίλους. Η φροντίδα ενός βρέφους με κολικούς μπορεί να είναι εξαντλητική και η υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του άγχους και της κούρασης.

Διατήρηση Σταθερής Ρουτίνας

  • Μια σταθερή και ήρεμη ρουτίνα μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του στρες και να προσφέρει ανακούφιση στο βρέφος.

Η σωστή ενημέρωση και η προσεκτική παρακολούθηση της κατάστασης του βρέφους είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση των βρεφικών κολικών. Η αποφυγή πρακτικών που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση και η διατήρηση της επικοινωνίας με τον παιδίατρο αποτελούν βασικά μέτρα για την αποτελεσματική διαχείριση των κολικών.

Μπορώ να δώσω αφεψήματα για την αντιμετώπιση των κολικών;

Η χρήση αφεψημάτων για την ανακούφιση των βρεφικών κολικών είναι ένα θέμα που απαιτεί προσεκτική προσέγγιση. Αν και ορισμένα φυτικά αφεψήματα έχουν χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, οι γονείς πρέπει να είναι προσεκτικοί, καθώς δεν είναι όλα τα αφεψήματα ασφαλή για βρέφη.

Αφεψήματα που συνήθως χρησιμοποιούνται

  1. Χαμομήλι (Matricaria chamomilla)

    • Το χαμομήλι είναι από τα πιο διαδεδομένα αφεψήματα που χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση των κολικών. Έχει ήπιες καταπραϋντικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.
    • Σημείωση: Η χρήση του πρέπει να είναι περιορισμένη και να δοθεί με μέτρο, καθώς η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες.
  2. Μάραθος (Foeniculum vulgare)

    • Ο μάραθος χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την ανακούφιση των γαστρεντερικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένων των κολικών. Έχει αντισπασμωδικές ιδιότητες που μπορεί να βοηθήσουν στη χαλάρωση των μυών του εντέρου.
    • Σημείωση: Όπως και με το χαμομήλι, η χρήση του πρέπει να είναι περιορισμένη και προσεκτικά ελεγχόμενη.

Προφυλάξεις και Συστάσεις

Συμβουλή Παιδίατρου

  • Είναι απαραίτητο οι γονείς να συμβουλευτούν τον παιδίατρο πριν δώσουν οποιοδήποτε αφέψημα στο βρέφος. Ο παιδίατρος μπορεί να παρέχει καθοδήγηση για την ασφάλεια και την καταλληλότητα του αφεψήματος.

Δοσολογία και Συγκέντρωση

  • Η δοσολογία και η συγκέντρωση των αφεψημάτων πρέπει να είναι πολύ προσεκτικά ρυθμισμένες. Τα βρέφη είναι εξαιρετικά ευαίσθητα και η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει σε παρενέργειες.

Ποιότητα και Καθαριότητα

  • Οι γονείς πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα αφεψήματα είναι από ασφαλείς και αξιόπιστες πηγές, χωρίς προσθήκη χημικών ή άλλων επιβλαβών ουσιών.

Αποφυγή Ορισμένων Αφεψημάτων

  • Ορισμένα αφεψήματα μπορεί να μην είναι ασφαλή για τα βρέφη, όπως αυτά που περιέχουν καφεΐνη (π.χ. τσάι) ή άλλα διεγερτικά. Αυτά πρέπει να αποφεύγονται εντελώς.

Συνοπτικά

Ενώ κάποια αφεψήματα, όπως το χαμομήλι και ο μάραθος, μπορεί να βοηθήσουν στην ανακούφιση των βρεφικών κολικών, η χρήση τους πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και πάντα με την συμβουλή και υπό την επίβλεψη παιδίατρου. Η ασφάλεια και η υγεία του βρέφους είναι η πρώτη προτεραιότητα και οι γονείς πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι πριν δοκιμάσουν οποιαδήποτε εναλλακτική μέθοδο. 

Για όλους αυτούς τους λόγους καλύτερα να μην χρησιμοποιείτε αφεψήματα για την αντιμετώπιση των κολικών.

Συμπέρασμα

Οι βρεφικοί κολικοί φαίνεται να είναι ένα πρόβλημα που επηρεάζει εξίσου τα αγόρια και τα κορίτσια. Οι γονείς θα πρέπει να επικεντρώνονται στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στη δημιουργία ενός υποστηρικτικού περιβάλλοντος για το βρέφος, παρά στο φύλο του παιδιού.

Η σωστή ενημέρωση και η προσεκτική παρακολούθηση της κατάστασης του βρέφους είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση των βρεφικών κολικών. Η αποφυγή πρακτικών που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση και η διατήρηση της επικοινωνίας με τον παιδίατρο αποτελούν βασικά μέτρα για την αποτελεσματική διαχείριση των κολικών. 

Οι πληροφορίες που παρατίθενται βασίζονται σε τεκμηριωμένες πρακτικές και κλινικές οδηγίες, με υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης στις κατευθυντήριες γραμμές που αναφέρονται.

Κωνσταντίνος Ι. Νταλούκας - Παιδίατρος - Πρόεδρος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων